Loopt je kind taalachterstand op door buitenlandervaring? Soms hoor je zaken waar je van kunt schrikken als Nederlandse ouder in het buitenland. Zoals: Met een half jaar geen Nederlands, loopt je kind achterstand op… Komend van een bron in Curaçao, waar de meeste geëmigreerde kinderen gewoon naar een Nederlandstalige school gaan, is dit behoorlijk opmerkelijk. Het is niet het eerste verontrustende geluid, waar ik me als oprichter van Dutch for Children zorgen om maak en me van afvraag: Waar zijn dit soort uitspraken op gebaseerd?

 

Totaal geen Nederlands komt niet vaak voor

 

Als er totaal geen Nederlands meer om je kind heen is, zal hij achter gaan lopen. Echter, bij de meeste expat-gezinnen wordt er, tenminste door één ouder, gewoon Nederlands gesproken. Totaal geen Nederlands komt niet vaak voor.

Woon jij met je gezin in een omgeving, waar alleen een andere taal wordt gesproken? Dan is het goed om Nederlandse les te overwegen. Wij gaan bijvoorbeeld volgend jaar voor een aantal jaren naar een volledig Spaanstalige omgeving en een Engels-Spaanstalige schoolomgeving. Beide kinderen gaan hoogstwaarschijnlijk in Nederland verder leren als ze klaar zijn. We zullen thuis alleen maar Nederlands spreken en voor de jongste van 13 jaar Nederlandse les inhuren. De oudste is namelijk bijna klaar in tot nu toe volledig Nederlands onderwijs en haalt dit jaar haar staatsexamen Nederlands. Weet jij zeker dat je na een bepaalde tijd teruggaat naar Nederland, is Nederlandse les een goede overweging. Maar niet vanuit bangmakerij. Het komt niet vanzelf goed, maar het komt uiteindelijk goed. Linksom of rechtsom. Je kunt zelf kiezen, welke weg je neemt. Sommige ouders besluiten bijvoorbeeld om hun kind verder internationaal onderwijs te laten volgen. Andere ouders, zoals, wij kiezen om beide opties open te houden. Niets is fout.

Uit het artikel van vorige week over meertalig opvoeden blijkt dat ouders hier duidelijke meningen over hebben. Onderbouwd door de ervaring, die zij met hun kinderen hebben in verschillende landen. Een greep uit de uitspraken is:

‘’Kijk vooral naar je kind: naar wat werkt en wat niet. Een taal eigen maken moet wel goed voelen en natuurlijk gaan. Dan heeft een kind er het meeste plezier aan op de langere termijn.’’
‘’Bedenk met welke taal je kind naar school gaat en focus dan in die taal op de basisdingen. Zoals cijfers, vormen of wat je ook maar wil aanleren voordat ze naar school gaan.’’
‘’Voor expats die voor kortere tijd naar het buitenland gaan, heb ik als tip: Hou de taal via een lesprogramma bij. Dat maakt het makkelijker bij het remigreren.’’

Feiten over taalachterstand

Taalachterstand kun je niet zomaar ‘in de groep gooien’ als bijvoorbeeld de woordenschat wat achterloopt op leeftijdsgenoten, of als je merkt dat zinnen niet altijd meer logisch worden gevormd in het Nederlands. Een van de vele omschrijvingen van taalachterstand is namelijk: Als je kind op taalvlak niet goed functioneert en daardoor niet goed kan functioneren in de maatschappij en in het bijzonder op school, in vergelijking met leeftijdsgenootjes.  Een andere beschrijving die op taalunieversum.org te vinden is: Wie niet voldoende vaardig is in het Nederlands, komt op school niet tot leren en verzamelt minder schoolkapitaal dan andere leerlingen. Hierdoor komt hij in een achterstandspositie terecht. Achterstand wordt hierbij dus niet rechtstreeks in verband gebracht met het functioneren in de maatschappij, maar met het functioneren op school.

Kortom, twee verschillende invalshoeken. En zo proberen wij er bij Dutch for Children ook steeds naar te kijken: Wat is het doel van het Nederlands onderhouden of leren? Op welke manier moet het Nederlands straks inzetbaar zijn? Enorm belangrijke vragen. Je kunt niet alle kinderen over een kam scheren.

Wanneer kun je nu spreken vanuit onze expat- of emigratie-achtergrond over daadwerkelijke taalachterstand? Als je bijvoorbeeld naar Nederland gaat en jouw kind heeft voor een heel groot deel in een andere taal geleefd en is in die taal ook geschoold. Dan kan het zijn dat je kind de spelling en grammatica van het schrijven is verleerd. Ook is je kind niet meer bekend met de Nederlandse schoolsystemen, de wijze van vragen, toetsen en examineren.

De mate van achterstand is mede afhankelijk van zaken zoals:

  • Wordt er thuis consequent Nederlands met de kinderen gesproken door tenminste één ouder?
  • Leest het kind nog Nederlandse boeken?
  • Hoort het kind in andere situaties nog Nederlands (familie, vrienden, etc)?

Advies over het bijhouden van de Nederlandse taal voor je kind


Mijn advies is echt afhankelijk van jullie situatie. Ik doe niet mee aan bangmakerij, maar ik ga ook niet altijd mee in de
‘’het komt vanzelf goed’’ – flow. Dit is nogmaals echt sterk afhankelijk van jullie situatie en de toekomst van je kinderen. Als je weet dat je teruggaat naar Nederland met kinderen, zal ik in het algemeen aanbevelen om 1 of 2 uur per week (afhankelijk van het doel) het Nederlands te leren, bij te houden of te oefenen. Het is een relatief minimale investering voor wat je erna voor terugkrijgt: een goede aansluiting in Nederland en op school. Weet je (nog) niet waar jullie pad naar toe leidt, dan kun je het ook aankijken. Hierbij wil ik aantekenen: Vergeet niet te denken aan het feit dat je kind later misschien toch verder wil leren of studeren in Nederland. Of misschien wil jij dat wel. De kwaliteit van voortgezet onderwijs is namelijk in Nederland nog steeds erg goed. In dat geval kun je erover nadenken hoe je dat invult. Trek je zelf die kar door bijvoorbeeld lezen en schrijven te stimuleren, wat uiteraard voor een deel goed kan, of besteed je het uit?

Nederlandse leren voor kinderen

Naast alle drukte ook nog Nederlandse les. Is dat wel te doen? Uiteraard is Nederlandse les voor de kinderen iets wat er qua tijd extra bijkomt. Je bespaart wel het heen en weer rijden (van lokale of internationale school naar een fysieke Nederlandse school), omdat Dutch for Children online lesgeeft aan kinderen. Maar, het blijft wel dat desbetreffende uur of die twee uren in de week ‘extra’.

Hier houden we bij Dutch for Children rekening mee. We begrijpen de situatie waarin kinderen leven en bewegen in het buitenland. De meeste klanten geven aan dat het goed te doen is, zodra het ritme er eenmaal inzit. Enkele klanten kiezen voor geen huiswerk, of vragen in bepaalde perioden waarin het druk is om huiswerk-vrij. Dit is geen enkel probleem. Je kind krijgt in het comfort van eigen huis of kamer op een vast tijdstip tijd voor Nederlands. Er is niets anders; dat uur is er alleen Nederlands. Een-op-een, alle aandacht, op een prettige en educatieve wijze. Dit levert op andere momenten in de week tijdswinst op. Je hoeft je als ouder er geen zorgen meer over te maken.

Enkele quotes van ouders over de tijdsbelasting

”Echt de beste beslissing ooit om met Nederlandse lessen te beginnen op deze manier, op maat, en niet dat enorm schoolse met weektaken e.d.”

”Ze pikt het allemaal steeds gemakkelijker op en omdat het huiswerk haar aanspreekt hoor ik daar geen klachten over.”

”Soms hebben ze geen zin, maar als ze jou dan op het beeldscherm zien is het weer enthousiast: “Juf Wendy!”.”

Zoals andere moeders en ik eerder schreven: we ‘husselen’ allemaal met tijd. Echter, als er een moment in de week vastligt, die staat voor het Nederlands, dan is dát maar geregeld en heb ik er ‘geen’ omkijken meer naar. Serieus, ik redeneer zelf ook zo. Volgend schooljaar gaan we dus naar de Dominicaanse Republiek. Wij weten ‘zeker’ dat onze kinderen in Nederland verder willen leren. Stefan gaat van 2 havo/vwo in het Nederlands naar grade 9 in het Engels, zonder Nederlands. Elise is klaar: zij heeft haar Staatsexamen Nederlands dan gehaald en 5 VWO goed afgerond. Ze hoeft ‘alleen nog maar’ grade 11 en 12 te halen met een aantal AP’s. Als ze blijft lezen in het Nederlands, zoals ze al jaren doet, dan is dat helemaal goed. Bij Stefan houdt het iets anders in, namelijk dat we dit goed moeten bijhouden. Ik huur hier graag een collega voor in. Moeders kunnen namelijk goede leerkrachten zijn voor andere kinderen, maar voor je eigen kind houdt dat een keer op. Bij mij volgend jaar.

Hebben jullie vragen, neem dan gerust geheel vrijblijvend contact met me op: ik help graag! Wil je ervaringen van andere ouders lezen, lees dan absoluut dit artikel over meertalig opvoeden en dit artikel over tijd.