Vaak wordt door expats, maar ook onderzoekers en leerkrachten verteld dat Nederlands de moeilijkste taal ter wereld is om te leren. Maar klopt dat wel? In dit blog bekijken we de factoren die de moeilijkheidsgraad van een taal bepalen en gaan we na of Nederlands echt zo’n lastige taal is.

We staan met het Nederlands naast de Finse taal op de eerste plaats in Europa. Het Fins overwegend door de enorme hoeveelheid regels en het Nederlands voor het grote deel door de vele uitzonderingen.

Echter, er komt wel meer bij kijken waarom het Nederlands soms zo moeilijk is te leren. Het gemak of de moeilijkheid van een taal leren, hangt namelijk af van een aantal factoren. We bespreken drie belangrijke factoren in dit blog.

  1. De taalafstand tussen de moedertaal en het Nederlands
  2. De transparantie van het Nederlands
  3. De uitspraak in het Nederlands.

Verder spelen leeftijd, andere verworven talen, les en de onderdompeling in het Nederlands ook allemaal een rol.
.

1. De taalafstand tussen de moedertaal en het Nederlands

.
Wist je dat je moedertaal mee bepaalt hoe snel je Nederlands leert? Hoe meer jouw moedertaal op het Nederlands lijkt, bijvoorbeeld qua zinsbouw of uitspraak, hoe makkelijker het is.

Hier bekijken we enkele onderdelen die dichtbij of verderaf van verschillende talen liggen.

Grammatica Nederlands leren voor expats

.
Waar lopen Nederlands als tweede taalleerders (NT2-leerders) tijdens het leren van het Nederlands aan als we het over taalafstand hebben? Dit verschilt uiteraard per moedertaal van de student. Hier geven we een paar voorbeelden met korte uitleg.

Verschillen tussen Nederlands en Engels, Fins, Aziatische en Slavische talen

.
In toontalen zoals het Mandarijn is de betekenis van een woord afhankelijk van de toonhoogte. Hoog betekent het woord wat anders, dan laag uitgesproken. Het Nederlands is geen toontaal. Wat betreft dit aspect is onze taal gemakkelijk.

Het Fins kent veel naamvallen, wat lastig kan zijn wanneer jouw moedertaal geen naamvallen kent. In het Nederlands is dit aspect dus gemakkelijker.

Onze Nederlandse lidwoorden zijn wel een probleem. We kennen 3 lidwoorden en hebben geen systeem of regels, waardoor ook alles wat ermee samenhangt zoals betrekkelijk voornaamwoorden een probleem wordt. Slavische talen kennen bijvoorbeeld geen lidwoorden en zijn daarmee makkelijkere talen.

De zinsbouw en woordvolgorde levert voor NT2-leerders met bepaalde moedertalen een probleem op. In het Marokkaans/Arabisch bijvoorbeeld staat het werkwoord vooraan. Bijvoorbeeld in het Turks staat het werkwoord achteraan. En, in het Nederlands staat het werkwoord als tweede of in een bijzin aan het einde. Bij een vraagzin vooraan.

Samengestelde woorden worden door veel NT2-leerders ook lastig ervaren. In het Nederlandse zeggen we bijvoorbeeld luciferdoosje (bepaler-hoofd), Turks ook hoofd achteraan, maar in het Marokkaans en Frans juist andersom (doosje-lucifer.Dit geldt ook voor onze bijvoeglijke naamworden die vooraan zetten. Dit is moeilijk wanneer iemand een andere volgorde gewend is.

Kortom, de taalafstand bepaalt hoe makkelijk Nederlands voor jou te leren is (Schepers, 2015). Duitsers leren bijvoorbeeld gemakkelijker Nederlands dan Chinezen. Duits staat dichterbij het Nederlands staat dan het Chinees.

molen met Nederlandse vlag omwikkelt.

2. Taaltransparantie moeilijkste taal 

.
De mate van overeenkomst tussen dat wat je hoort en dat wat je schrijft, wordt de orthografische transparantie van een taal genoemd.

In orthografisch transparante talen is er nagenoeg een één-op- één-overeenkomst tussen foneem en grafeem (wat je hoort en wat je schrijft). Een bepaalde letter of lettercombinatie wordt daarbij altijd op dezelfde manier geproduceerd.  Dat betekent dat als je bij lezen een woord letter voor letter verklankt, je het woord correct uitspreekt.

Weinig transparante talen hebben een zeer onsamenhangende grafeem-foneemrelatie. Daarbij kan één grafeem of grafeemcluster verschillende uitspraken hebben. Een transparante taal is daarom makkelijk om te leren. Niet transparante talen zijn veel moeilijker om te leren.

Voorbeeld: <g> in het Frans, spreek je uit als [ʒ] in het woord <manger> en als [g] in het woord <garçon>. Of andersom. Bijvoorbeeld [o] in het Frans, wordt geschreven als <o> in <radio>, als <eau> in château, als <au> in restaurant en als <ô> in hôtel.

Dat betekent dat je bij het zien van het geschreven woord niet altijd weet hoe je het uit moet spreken en wanneer je het woord hoort, niet weet hoe je het moet schrijven.

Ons meervoud in het Nederlands is bijvoorbeeld transparant. Zie: Vrouw-en en tafel-s. Er is een een op een betekenis en de vorm is duidelijk. Niet transparant is, als we zeggen: Het regent. Dit is nul op een relatie en dus totaal niet transparant.

Vergelijk dit bijvoorbeeld met het Spaans, waar ze zeggen: Tengo (ik heb), tienes (jij hebt), tenemos (wij hebben etc. Dit is volledig transparant.

Uit onderzoek op 12 van dit soort aspecten in 30 talen in 25 taalfamilies kwam dat de meest transparante taal een Indianentaal in Chili is en het Sri Lankaans in Maleisië. De minst transparante taal waren het Nederlands en het Frans.

kindle en hardcover voorstelling van e-book werkwoordspelling.

3. Uitspraak Nederlands voor expats

.
Wanneer je een taal leert als expat, wil je niet alleen de woorden kennen maar ook graag de taal juist uitspreken en het liefst zonder accent. Dan ligt de lat wel direct erg hoog. Volkomen herkenbaar overigens. Maar na 8 jaar actief Spaans horen en spreken (en totaal 18 jaren dat ik deze taal beheers) hoor je heel duidelijk dat ik geen Spaanse achtergrond heb.

In he Nederlands zijn de keelklanken (g, sch, schr en gr) veelgehoorde struikelblokken voor NT2-leerders. Een voorbeeld: De klank “g” wordt in het Nederlands op verschillende manieren uitgesproken. In het woord “gaan” klinkt de “g” hard, terwijl die in het woord “regen” zacht wordt uitgesproken. Dit kan voor leerders lastig zijn om te leren.

Wat zijn nog meer belangrijk zaken in het aanleren van de uitspraak in het Nederlands?

  • Een klank die wel heel vaak voorkomt én door veel anderstaligen vaak verkeerd wordt uitgesproken is de stomme e. Je hoort /u/, maar je schrijft e. Denk aan het woord ‘dieren’ of ‘spiegel’.
  • In het Nederlands is de lettergreep met klemtoon iets langer dan de andere lettergrepen van het woord. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Spaanse lettergrepen die allemaal ongeveer even lang.
  • Wat het Nederlands ook lastig maakt is dat je de klemtoon niet kunt zien en dat hij op elke plaats kan liggen. Bijvoorbeeld: st a mppot (vooraan); gest a mpte (midden); stamp ij (achteraan).
  • Ook worden de klemtonen in een zin iets langer en vaak hoger en harder uitgesproken. Dit zorgt voor vaste herkenningspunten voor de luisteraar: Van a vond eet ik st a mppot met een v e gaburger.

Kortom, de uitspraak is best lastig in het Nederlands.

twee jongens die op straat staan te praten.

Conclusie of Nederlands echt de moeilijkste taal is om te leren?

.
Of Nederlands echt de moeilijkste taal is om te leren, is lastig te bewijzen. Het hangt namelijk ook af van verschillende factoren, zoals je moedertaal, je motivatie, je leerstijl en je leeromgeving.
.

Echter, we kunnen wel stellen dat Nederlands voor een aantal mensen een behoorlijk lastige taal is om te leren. Dit komt onder andere door de:
  • vaak grote taalafstand: Voor veel mensen is er een grote taalafstand tussen hun moedertaal en Nederlands. Dit betekent dat er veel nieuwe grammaticale regels, klanken en woordenschat geleerd moet worden.
  • de lage transparantie: De Nederlandse taal is niet erg transparant. Dit betekent dat er veel uitzonderingen op de regels zijn en dat het voor leerders lastig kan zijn om te weten hoe ze iets moeten uitspreken of schrijven.
  • moeilijke uitspraak: De Nederlandse uitspraak met de keelklanken en de klemtonen die op verschillende plaatsen in een woord kunnen vallen, is voor veel leerders een struikelblok.

Toch is het goed mogelijk om Nederlands te leren! Met de juiste instelling, de juiste leermethode en voldoende oefening zul je zeker succesvol zijn.

.
Tips om Nederlands te leren:
  • Zoek een goede leermethode: Er zijn veel verschillende manieren om Nederlands te leren. Zoek een methode die bij je past en waar je je prettig bij voelt.
  • Dompel jezelf onder in de taal: Probeer zoveel mogelijk Nederlands te spreken, te lezen en te luisteren.
  • Wees niet bang om fouten te maken: Fouten maken is een normaal onderdeel van het leerproces.
  • Blijf gemotiveerd: Het leren van een taal kost tijd en inspanning. Blijf gemotiveerd door je doel voor ogen te houden. In dit korte artikel vind je enkele goede redenen.

mockup-lidwoorden-boek

Dutch for Children & online Dutch for Expats helpen graag

.
Met de juiste aanpak is het leren van Nederlands zeker een haalbare uitdaging!
Wij helpen je daar graag bij. Door onze twee takken in ons bedrijf, kunnen we het hele gezin voorzien van Nederlandse les. Ben je benieuwd geworden? Kijk dan voor kinderen via deze link naar onze NT2-lessen en via deze link naar onze lessen voor volwassenen. Beide takken kijken naar iedere student zijn niveau, interesses en doelen. Hierop passen de leerkrachten hun lessen aan.

 

Als je meer wilt lezen over het leren van Nederlands

  • Hengeveld, K. & Leufkens, S. (2018). Transparent and non-transparent languages. Folia Linguistica 52(1), 139-175.
  • Kuiken, F. (2017). Nederlands leren: Makkelijk of moeilijk? Les 204, 22-25.

  • Leufkens, S. (2014). Transparency in language. A typological study. Utrecht: LOT.

  • Leufkens, S. (2019). De webapp ‘Moedertaal in het NT2-onderwijs’. Les 209, 30-33.

  • Schepens, S. (2015). Bridging linguistic gaps: The effects of linguistic distance on the adult learnability of Dutch as an additional language. Utrecht: LOT.

  • Baker, E.A., Don, J. & Hengeveld, K. (2013). ‘Taalverwerving’. In Taal en Taalwetenschap. Chichester: Blackwell Publishers.

  • Paula Fikkert, Hoogleraar eerste taalverwerving aan de Radboud Universiteit: https://www.fikkert.com/publications.